Voorwoord Beste collega’s

Dit is de eerste Meedeler waarin ik een voorwoord mag schrijven. Vanaf 1 januari ben ik volop bezig om invulling te geven aan mijn rol als voorzitter, letterlijk een ‘vliegende start’ kan ik wel zeggen. Veel werkbezoeken, wekelijks op dinsdag de dagelijkse bestuursvergadering. De afgelopen week een bestuursvergadering in Houten en een heuse ALV op zaterdag. Wat gebeurt er ongelooflijk veel bij de Voedselbanken in Nederland. Ook kunnen we terugkijken op een mooi afscheidscongres van Leo Wijnbelt met het thema ‘Kinderen geen honger meer’. Wat een indringende verhalen en een boodschap, waar we – ieder op zijn eigen plek in onze organisatie – kunnen laten zien hoe we dit handen en voeten kunnen geven. Ik heb velen van jullie een hand kunnen geven en kunnen spreken tijdens het congres, en ga daarmee door de komende weken. Ik zal een aantal bezoeken brengen in Limburg en Brabant/Zeeland, ook Haaglanden, Groningen en Twenterand en omgeving staan op het programma… ik ben benieuwd naar jullie organisatie en verhalen…

Henk Staghouwer Voorzitter Voedselbanken

Nederland Voedingsbodem: Op naar de 1000!

Per 31 december hadden we 938 gebruikers van Voedingsbodem. We weten dat van bijna elke voedsel￾bank minimaal één iemand regelmatig Voedingsbodem bezoekt. Die accounts die meer dan een jaar niet ingelogd hebben, krijgen bericht om te kijken of dat vrijwilligers betreft die inmiddels niet meer werkzaam zijn bij ons. Zo houden we het bestand van gebruikers reëel. Op naar de 1000! In december is het meest gezocht naar Toekenningscriteria 2024, de Handleiding voedselbank.nu en de Kerstkaart die voedselbanken kunnen gebruiken voor hun relaties. Op de homepagina vind je direct de laatste tien nieuwe documenten. De chat op Voedingsbodem telt op dit moment 127 leden en wordt regelmatig gebruikt om uit te wisselen over de toepas￾sing van de criteria en over voedselbank.nu. Daarnaast wordt de chat gebruikt voor de aanschaf van bodywarmers en het gebruik van foto’s. Maak je nog geen gebruik van Voedings￾bodem? Kijk op onze vernieuwde website en onderin vind je alle informatie onder ‘Account Voedingsbodem’. Zo gepiept. Rekenhulp Op verschillende websites van lokale voedselbanken staat nog de oude link naar de rekenhulp. Deze werkt niet meer en staat niet meer op onze nieuwe website. Wij vragen aan jullie om deze link te verwijderen. pagina 2 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 Groente & Fruitbrigade verhuist van Ens naar Nagele De Groente & Fruitbrigade verzamelt iedere week een grote variëteit aan partijen groente en fruit bij telers en handelaren. Elk groente- en fruitproduct dat nog een week voldoende vers is en geschikt is voor menselijke consumptie kan onze brigade redden. Vanuit de locaties in het Westland, de Noordoostpolder en Limburg worden verse groenten en fruit gedistribueerd naar regionale distributiecentra van Voedselbanken Nederland. De locatie in Noordoostpolder verhuist in verband met de groei van de stichting in januari van Ens naar Nagele. Op de nieuwe locatie in Nagele sluit GFB zich aan bij het initiatief W&B Mag Er Zijn. Mag Er Zijn is een dagbestedingslocatie in Nagele en biedt werkplek￾ken aan mensen met een verstandelijke beperking en aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Oprichters van het initiatief zijn een zorgverlener en een logistiek dienstverlener. Zij zien de toegevoegde waarde van de Groente & Fruitbrigade in dit maatschappelijke initiatief door het aanbieden van meer variatie in dagbesteding en het samen￾werken met de brigadiers. Hiermee biedt de brigade werkgelegenheid, zorgt het voor verse groenten en fruit voor voedselbanken én wordt bijgedragen aan het tegengaan van voedselverspilling. “Het bieden van sociale werkgelegenheid was destijds (mei 2022) een grote wens bij de opening van de locatie in IJsselmuiden. Dat realiseren we nu met de verhuizing naar Nagele en dat maakt mij als coördinator van de locatie erg trots”, aldus Arie den Heijer. De Groente & Fruitbrigade hoopt in de toekomst op de nieuwe locatie te verdubbelen in volume en hiermee de noordelijke provin￾cies in Nederland van een divers aanbod AGF te voorzien. Vanaf 8 januari 2024 is de nieuwe locatie in Nagele in gebruik. Heb je vragen of opmerkingen, mail ons gerust via communicatie@groentefruitbrigade.nl Temperatuurmetingen met dataloggers Steeds meer voedselbanken gebruiken loggers om de temperatuur van producten te meten en te registreren. Vaak worden hiervoor loggers van Testo gebruikt. De meetgegevens kunnen worden vastgelegd in de logger en met behulp van een softwareprogramma worden uitgelezen en opgeslagen op een computer. Gebleken is dat het wat lastig is om dit software￾programma te gebruiken. Voedselbank Neder-Veluwe heeft een handleiding hiervoor gemaakt. Die is ook beschikbaar voor de andere voedselbanken van VBN. Deze TestoHandleiding voor het gebruik van Testo dataloggers bij de voedselbank is te vinden op Voedings￾bodem bij de documenten over voedselveiligheid. Voor meer informatie of hulp kan ook contact worden opgeno￾men met Tiny van Boekel via tiny.van.boekel@voedsel￾bankennederland.nl of 06 30463098. Meer informatie over temperatuurmetingen is te vinden in infobulletin Thermometers, temperatuur meten, kalibreren (juli 2023) en infobulletin Koelketenbewaking (januari 2022). REMINDER: Verszakje groente & fruit beschikbaar voor vrije uitgifte en uitgiftepunten Op veel locaties is er al een vrijekeuze concept waarbij groente en fruit artikelen los gepakt kunnen worden door de klant. Een meeneemzakje hiervoor heeft dan een grote toegevoegde waarde. Maar ook voor de uitgiftepunten waarbij met kratten wordt gewerkt, is een verszakje van toegevoegde waarde. Groenten en fruit kunnen dan in een separaat zakje bij elkaar worden gedaan. Interesse in deze verszakjes? We vernemen het graag van jullie via inkoopteamvbn@voedselbankennederland.nl. We horen graag hoeveel (aantallen) zakjes jullie zouden willen ontvangen. De kosten hiervoor zijn wel voor de lokale voedselbank. pagina 2 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 pagina 3 Kwijtraken emballage kost voedselbank meer dan 100.000 euro per jaar Het bijhouden van kratten, rolcontainer en pallets (ook wel emballage genoemd) is belangrijk op iedere RDC en voedselbank. Dat komt omdat er statiegeld op zit. Voor een krat is dat rond de vier euro per stuk en voor sommige pallets loopt dat op tot veertig euro per stuk. Kijk eens hoeveel voorraad bij jouw RDC of voedselbank staat. Als we dit doorrekenen naar tien RDC’s en 177 voedselbanken gaat het over heel veel geld. Waarom is nauwkeurig bijhouden van emballage zo belangrijk? Bij de naam voedselbank denken we vooral aan voedsel. Heel belangrijk, maar zeker ook heel belangrijk is de emballage. Dit is statiegeld wat via de donateur bij het RDC of bij een voedselbank komt. Een RDC of voedselbank is verantwoordelijk voor de emballage. Als de in- en uitgaande emballage niet goed geregistreerd wordt, zal het zoek raken en uiteindelijk zullen daar kosten aan verbonden zijn. Op jaarbasis spreken we al snel over zo’n 100.000 euro. Pilot om het emballage proces te verbeteren Door nauwkeurig bij te houden hoeveel kratten en andere emballage er binnenko￾men en uitgaan verbeteren we het proces. Als iedere RDC en voedselbank dat doet en we houden dat allemaal bij in hetzelfde administratieprogramma dan hebben we met elkaar het overzicht. Daarvoor zijn twee dingen belangrijk: het proces in het magazijn en een administratieprogramma. Daarom is er in 2023 een pilot gestart door Iris en Rob (RDC Arnhem) en Arie (GFB Poeldijk) in samenwerking met Rene en Sven (RTI Blockchain) Deze ervaringen zijn met elkaar besproken en geëvalueerd. Samen verder na een succesvolle pilot Inmiddels is de pilot met succes afgerond en is het tijd om uit te breiden. Het streven is om komende tijd aanmeldingen te verzame￾len van RDC’s en Voedselbanken die het probleem van emballageregistratie herken￾nen en openstaan voor een oplossing. Er is een team emballage opgericht dat kan helpen om meer informatie te krijgen over een goede registratie. Samen kunnen we kijken wat voor jouw RDC of voedselbank een goede manier kan zijn voor het verbete￾ren van het emballage proces. Meer weten? Heb je vragen over de samenwerking of over het verbeteren van je emballageproces? Wil je in de toekomst gebruik maken van RTI of wil je op de hoogte blijven van de ontwikke￾len van dit project? Meld je aan op onderstaand mailadres: emballage@voedselbankennederland.nl Meedoen met NLdoet Op vrijdag 15 en zaterdag 16 maart is het weer zo ver. Dan organiseert het Oranje Fonds voor de twintigste keer NLdoet en zet daarmee vrijwilligerswerk in de spotlights en nodigt iedereen uit om een dagje het verschil te maken en ertoe te doen. Kwijtraken emballage kost voedselbank meer dan 100.000 euro per jaar Het bijhouden van kratten, rolcontainer en pallets (ook wel emballage genoemd) is belangrijk op iedere RDC en voedselbank. Dat komt omdat er statiegeld op zit. Voor een krat is dat rond de vier euro per stuk en voor sommige pallets loopt dat op tot veertig euro per stuk. Kijk eens hoeveel voorraad bij jouw RDC of voedselbank staat. Als we dit doorrekenen naar tien RDC’s en 177 voedselbanken gaat het over heel veel geld. Waarom is nauwkeurig bijhouden van emballage zo belangrijk? Bij de naam voedselbank denken we vooral aan voedsel. Heel belangrijk, maar zeker ook heel belangrijk is de emballage. Dit is statiegeld wat via de donateur bij het RDC of bij een voedselbank komt. Een RDC of voedselbank is verantwoordelijk voor de emballage. Als de in- en uitgaande emballage niet goed geregistreerd wordt, zal het zoek raken en uiteindelijk zullen daar kosten aan verbonden zijn. Op jaarbasis spreken we al snel over zo’n 100.000 euro. Pilot om het emballage proces te verbeteren Door nauwkeurig bij te houden hoeveel kratten en andere emballage er binnenko￾men en uitgaan verbeteren we het proces. Als iedere RDC en voedselbank dat doet en we houden dat allemaal bij in hetzelfde administratieprogramma dan hebben we met elkaar het overzicht. Daarvoor zijn twee dingen belangrijk: het proces in het magazijn en een administratieprogramma. Daarom is er in 2023 een pilot gestart door Iris en Rob (RDC Arnhem) en Arie (GFB Poeldijk) in samenwerking met Rene en Sven (RTI Blockchain) Deze ervaringen zijn met elkaar besproken en geëvalueerd. Samen verder na een succesvolle pilot Inmiddels is de pilot met succes afgerond en is het tijd om uit te breiden. Het streven is om komende tijd aanmeldingen te verzame￾len van RDC’s en Voedselbanken die het probleem van emballageregistratie herken￾nen en openstaan voor een oplossing. Er is een team emballage opgericht dat kan helpen om meer informatie te krijgen over een goede registratie. Samen kunnen we kijken wat voor jouw RDC of voedselbank een goede manier kan zijn voor het verbete￾ren van het emballage proces. Meer weten? Heb je vragen over de samenwerking of over het verbeteren van je emballageproces? Wil je in de toekomst gebruik maken van RTI of wil je op de hoogte blijven van de ontwikke￾len van dit project? Meld je aan op onderstaand mailadres: emballage@voedselbankennederland.nl Meedoen met NLdoet Op vrijdag 15 en zaterdag 16 maart is het weer zo ver. Dan organiseert het Oranje Fonds voor de twintigste keer NLdoet en zet daarmee vrijwilligerswerk in de spotlights en nodigt iedereen uit om een dagje het verschil te maken en ertoe te doen. NLdoet is voor veel mensen een eerste kennismaking met vrijwilligerswerk. Het Oranje Fonds wil de deelnemers laten ervaren dat vrijwilligerswerk niet alleen heel fijn is voor degene die geholpen wordt, maar dat het ook heel leuk is voor de vrijwilliger zelf. Mensen beleven er plezier aan belangeloos iets voor een ander te doen, en doordat er een enorme keuze aan activiteiten is, kan iedereen iets passends vinden. Het is ook een goed idee om als lokale voedselbank mee te doen. Het is een mooi moment om jullie voedselbank te promoten en nieuwe vrijwilligers te werven. Organiseer bijvoorbeeld een actieve open dag, een opknap activiteit of een inzamelactie. Zie als voorbeeld de koopjes￾markt van Voedselbank Almelo https://www.nldoet.nl/activiteit/koopjesmarkt Aanmelden kan via 15 & 16 maart 2024 is het weer NLdoet! | NLdoet. Je kunt ook een kleine financiële vergoeding aanvragen voor operationele kosten, zie Financiële bijdrage | NLdoet. Let op: dat moet je dan wel voor 31-01-2024 aanvragen. Succes namens VBN Team Vrijwilligers/hrm@voedselbankennederland.nl pagina 4 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 Nieuwtjes van andere voedselbanken Professionele foto’s nodig? Sinds vorig jaar beschikken we over een professioneel team fotografen waar de lokale voedselbanken gebruik van kunnen maken. Dus als je een leuke actie hebt, een opening, of als er andere bijzondere gebeurtenissen zijn dan kun je een beroep op onze fotogra￾fen doen. Onze fotografen kunnen er dan ook voor zorgen dat we voor onze publicaties in de Vrijwilliger of de Meedeler kwalitatief goede foto’s hebben. Dus als er iets bijzonders plaatsvindt dat je graag wil laten foto￾graferen, neem dan contact op met Ad Hoogesteger. Hij kijkt graag samen met de aanvrager of het mogelijk is een profes￾sionele fotograaf naar de locatie te sturen. Overigens zijn ook al onze fotografen vrijwilligers. Wil je een beroep op de fotografen doen? Mail naar ad.hoogesteger@voedselbankennederland.nl of bel 06-52683759 Succesvolle actie Voedselbank Veldhoven De afgelopen maanden heeft Voedselbank Veldhoven een succesvolle actie ontwikkeld. Het principe is dat er een barcode bij een aantal supermarkten aan het kassasysteem toegevoegd kan worden. Als een klant de barcode scant, rekent deze voor de voedsel￾bank een bepaald bedrag af. In Veldhoven is dat een euro, maar dit bedrag kan de winkelmanager zelf instellen dus alle bedragen zijn mogelijk. Dit tegoed wordt in de winkel door Voedselbank Veldhoven gebruikt om producten aan te schaffen. Voedselbank Veldhoven heeft een grafisch ontwerpster bereid gevonden om gratis een mooi ontwerp te maken waar de barcode in verwerkt zit. Deze hangt het hele jaar door in de drie Albert Heijns in Veldhoven en brengt moeiteloos aardig wat op. Het ontwerp is in drie formaten beschikbaar. Er is een grote poster met de aankondiging voor buiten de winkel. Daarnaast wordt een kleinere poster gebruikt voor bij de hand￾scanners bij de ingang van de winkel. Daarnaast is er een kleiner kaartje voor bij de zelf-scan kassa’s bij de uitgang van de winkel. De ontwerpen zijn op te vragen via info@voedselbankveldhoven.nl zodat andere voedselbanken met hun lokale supermarkten deze actie kunnen overnemen. Voedselbanken Friesland delen verse snertpakketten uit Voedselbanken Friesland hebben ruim 2.000 verse maaltijdpakketten samengesteld met regionale producten om snert of stamppot te maken. Dit initiatief werd mogelijk dankzij de samenwerking met een aantal regionale partners, namelijk sociale buurtwinkel MOES, Rabobank en Fjild (kenniscentrum voedsel￾verspilling in Noord-Nederland). De snertpakketten en stamppotpakketten zijn speciaal samengesteld met reststromen van regionale agrariërs. De uitreiking van de snertpakketten vond plaats op maandag 8 januari bij het Regionaal Distributiecentrum van Voedselbanken Friesland in Drachten. Vertegenwoordigers van Rabobank, Fjild en Voedselbanken Friesland waren aanwezig om de maaltijdpakketten te overhandigen aan de voorzitter van het distributiecentrum, Mädi Cleerdin-Scherstra, zodat deze verdeeld kunnen worden onder de Friese voedselbanken. pagina 4 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 pagina 5 Congresspecial ‘Kinderen geen honger meer’ Met een staande ovatie werd donderdag 18 januari in Utrecht afscheid genomen van Leo Wijnbelt. Dit gebeurde tijdens het congres ‘Kinderen geen honger meer’, onder leiding van dagvoorzitter Jacobine Geel. Duidelijk werd dat armoede bij kinderen grote impact heeft tot ver in hun volwassenheid. Wat doet het met het brein, hoe wordt de zorg voor kinderen in armoede geprofessionaliseerd en hoe ga je armoede te lijf? Deze onderwerpen passeerden de revue. Ook de rol van de voedselbank bleef niet onbesproken. Leo Wijnbelt gaf eind december de voorzittershamer over aan Henk Staghouwer. Henk Staghouwer over Leo Henk Staghouwer herinnert zich nog het eerste gesprek met Leo Wijnbelt, vertelt hij in zijn welkomstwoord. “Leo wilde weten wat voor vlees hij in de kuip had. Ik had rekening gehouden met een gesprek van een uurtje. Uiteindelijk duurde het meer dan drie uur. Informerend, onderhoudend en stimulerend. Na afloop dacht ik: hier wil ik me voor inzetten.” “Ik heb jou leren kennen als iemand van de grote lijnen, maar ook de details”, spreekt hij Leo toe. “Iedereen in zijn waarde laten, is voor jou geen beleidsregel, maar een filosofie. Je ziet de waarde van ieder individu. Onder jouw leiding ontwikkelde de voedsel￾bank zich tot een gemeenschap met een gemeenschappelijke visie.” Staghouwer noemt het opmerkelijk dat de voedselbank van de vijftigste naar de tweede plaats is opgeklommen als goed doel met de hoogste merkwaarde. “Met jouw vertrek kijken we niet alleen naar wat je hebt bereikt, maar ook naar het fundament dat je voor de toekomst hebt gelegd.” Henk Staghouwer: “Je ziet de waarde van ieder individu.” pagina 6 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 Erik Scherder Voorkom negatieve stress bij kinderen Armoede en daarmee het gebrek aan goede voeding doen ‘wat’ met het brein van jonge kinderen. “Daarom is het zo belangrijk dat we kinderen optimale kansen bieden. Als alle kinderen in jouw klas ontbeten hebben en jij niet, levert dat negatieve stress op.” Aan het woord is prof.dr. Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij liet ons aan de hand van twee studies zien wat er gebeurt in het brein van jonge kinderen die in armoede leven. Hij pakt zijn 3D-model van het brein erbij. “Er zijn verschillende gebieden in de hersenen die allemaal een functie hebben. Daartussen lopen verbindingen die signalen van het ene gebied naar het andere gebied overbrengen. Die verbindingen hebben een witte kleur. Hoe hoger de kwaliteit van de verbindingen, hoe sneller het signaal van het ene naar het andere gebied. De stof die de verbindingen die witte kleur geeft, heet myeline.” Zo hoog mogelijk “Je wilt dat de kwaliteit van de myeline bij alle kinderen zo hoog mogelijk is, ze moeten in hun kinderjaren een reserve opbouwen waar ze hun hele leven iets aan hebben”, vertelt Scherder. “We weten dat armoede, financiële problematiek en alles wat daarmee samenhangt, de kwaliteit van de myeline negatief beïnvloedt, en daarmee dus de informatieoverdracht van het ene hersen￾gebied naar het andere.” En dan komt Scherder op zijn tweede punt. Hij wijst weer naar het 3D-model. “En hier ziet u de amandelkern.” Daar ontstaan gevoelens van angst, agitatie en impulsiviteit. Deze negatieve emoties worden onder controle gehouden door een ander gebied: de frontale kwab. In dat deel van het brein ligt ook het vermogen om te plannen en bepaalde handelingen aan te leren.” Chronische stress “Een kind dat last heeft van chronische stress ontwikkelt continu ontstekingsreacties die leiden tot schade aan de frontale kwab”, aldus Scherder. Dit heeft gevolgen als ze al volwassen zijn. De rem op angsten en negatieve emoties werkt hierdoor onvoldoen￾de. Ook kunnen deze kinderen op volwassen leeftijd hinder ondervinden bij het aanbren￾gen van structuur in hun dag en het leren van vaardigheden. Scherder: ‘Daarom is het werk van de voedselbank zo belangrijk. Dank daarvoor.’ Erik Scherder spreekt het congres toe vanaf het scherm. Onderzoek Hoe kun je hulpverlening verbeteren? In elke schoolklas zitten twee kinderen die in armoede leven. In Rotterdam zijn er zelfs wijken waar dat geldt voor een derde van de kinderen in de klas. Dit vertellen bijzonder hoogleraar Kinderarmoede Nicole Lucassen en lector Kinderarmoede Mariëtte Lusse op het congres ‘Kinderen geen honger meer’. Zij onderzoeken hoe je betere hulp kan bieden aan deze gezinnen en kinderen. Wanneer spreken we van armoede? Mariëtte Lusse: “Mensen zijn arm wanneer de materiële, culturele en sociale middelen onvoldoende zijn om op een manier te leven die als minimaal aanvaardbaar wordt gezien in de samenleving waarin men leeft.” Onverwachte gebeurtenissen Armoede kan iedereen treffen. Wel kun je zeggen dat het vaker voorkomt bij alleen￾staande ouders, mensen die de taal onvoldoende beheersen en mensen met een uitkering. Armoede gaat vaak gepaard met laaggeletterdheid, waardoor mensen beschikken over beperkte digitale vaardig￾heden. Ook kunnen onverwachte gebeurte￾nissen leiden tot een armoedeval. Denk in dit geval aan scheiding, het verliezen van een partner of ontslag. Opgroeien in armoede werkt op alle vlakken door. Tijdens de zwangerschap heb je grotere kans op complicaties, vaak is er sprake van obesitas, het heeft gevolgen voor de cognitieve ontwikkeling van kinderen, waardoor aansluiting op vervolgopleidingen lastiger wordt. Nicole Lucassen: “Armoede heeft consequenties voor alle levens￾Mariëtte Lusse (links) en Nicole Lucassen: “Armoede kan iedereen treffen.” (vervolg op pagina 7) pagina 6 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 pagina 7 gebieden van mensen. Daarom is het zo belangrijk de intergenerationele overdracht te doorbreken.” Onderzoek Om die reden onderzoeken Nicole Lucassen en Mariëtte Lusse hoe je de hulpverlening kunt verbeteren. Lucassen: “In Rotterdam volgen we in vier wijken twaalf organisaties die al op een integrale manier werken. Binnen elke organisatie volgen we twee hulpverleners. Per hulpverlener ontvangen we elke keer korte berichtjes over de hulpvraag van twee gezinnen. Met kinderen van die gezinnen voeren we ‘fotogesprek￾ken’. We bieden ze een fotocursus aan en we vragen hen te fotograferen wat hen bezighoudt, wat ze leuk vinden en wat hen helpt. Daarover praten we met hen en krijgen we inzicht in het hele traject.” Stel ondergrens vast Ervaringsdeskundige Vanessa Umboh komt op voor de 40.000 kinderen in Rotterdam die in armoede leven. Met haar stichting Stem zonder Gezicht zet ze deze grootschalige armoede op de politieke agenda en organiseert ze veel activiteiten. Drie vragen van dagvoorzitter Jacobine Geel aan haar. Wat doet de stichting? “Via verhalen willen we bewustwording op gang brengen. Iedereen heeft een verant￾woordelijkheid. We laten zien wat armoede is en wat het doet met kinderen. Als we ons voor de kinderen inzetten, helpen we ook de ouders.” Wat kunnen we aan armoede doen? “Als een kwart van Rotterdam in armoede leeft, is er sprake van systeemfalen. We beseffen onvoldoende wat hiervan de gevolgen zijn. En tegelijkertijd klagen we dat de zorg zo duur wordt. Je moet het systeem aanpakken.” Wat moeten we doen om de armoede voorbij te komen? “De overheid komt elke keer weer met nieuwe regels, toeters en bellen. Stop met het plakken van pleisters. Vraag in plaats daarvan aan mensen: wat heb je nodig. Oordeel niet over mensen in armoede. Zelfredzaamheid is ook zo’n begrip. Dat kan niet als je zelf stijf staat van “Als een kwart van Rotterdam in armoede leeft, is er sprake van systeemfalen. We beseffen onvoldoende wat hiervan de gevolgen zijn. En tegelijkertijd klagen we dat de zorg zo duur wordt. Je moet het systeem aanpakken.” Wat moeten we doen om de armoede voorbij te komen? “De overheid komt elke keer weer met nieuwe regels, toeters en bellen. Stop met het plakken van pleisters. Vraag in plaats daarvan aan mensen: wat heb je nodig. Oordeel niet over mensen in armoede. Zelfredzaamheid is ook zo’n begrip. Dat kan niet als je zelf stijf staat van de stress. Laten we als samenleving een norm afspreken, noem het een ondergrens waar je niet doorheen kunt zakken.” Meer informatie over de stichting op www.stemzondergezicht.nl (vervolg van pagina 6) Vanessa Umboh (rechts): “Je moet systeem aanpakken.” pagina 8 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 Advies Dominic Schrijer: Smeed vitale coalities Wat moet er gebeuren om armoede structureel aan te pakken? Hoe sla je een deuk in een pakje boter? Vorm vitale coalities, is het antwoord van Dominic Schrijer, eerder wethouder in Rotterdam en burgemeester van Zwijndrecht. Hij schreef een essay over de verbindende kracht van vitale coalities. Uit zijn zak pakt hij een bierviltje: “Kijk, hier staat het op.” Schrijer was één van de sprekers op het congres ‘Kinderen geen honger meer’. Hij wil maar zeggen: als je er samen de schouders onder zet, kun je verandering tot stand brengen. “Na de Tweede Wereldoorlog lag Rotterdam in puin, ondanks de schaarste destijds is het gelukt een wereldstad te ontwikkelen”, aldus Schrijer. “Eind jaren negentig werd de Rotterdamse Millinxbuurt door de politie hermetisch afgesloten, iedereen die naar binnen wilde, werd gefouilleerd op wapens. Inmiddels is de wijk uitgegroeid tot een mooie middenklassewijk.” “In de jaren negentig vertrok Philips uit Eindhoven”, vertelt Schrijer. “Mensen waren woedend, voelden zich in de steek gelaten. Op de plek van het oude hoofdkwartier van Philips ontstond een hippe plek. Het is nu de slimste vierkante kilometer ter wereld.” Patroon Waarom is dat gelukt? Volgens Schrijer zit daar een duidelijk patroon onder. Op het bierviltje heeft hij dat zo opgeschreven: Duurzame maatschappelijke groei is gebaat bij een hecht en vitaal samenspel tussen vier actoren: overheid, bedrijfsleven, middenveld en burgers. Schrijer: “Gemeente, provincie, rijk, ziekenhui￾zen, huisartsen, welzijnsorganisaties, scholen, bedrijfsleven en burgers. Je hebt ze allemaal nodig. Als je met elkaar afspreekt te investeren, gaat die samenleving groeien.” “Dat gaat natuurlijk niet vanzelf”, aldus Schrijer. “Er moet een gedeeld gevoel van urgentie zijn. Er is onvrede en er bestaat de brede overtuiging dat de situatie moet verbeteren. De Amerikanen waren de eerste die een voet op de maan zetten, omdat de Russen grote stappen hadden gezet met het Spoetnik-programma. Er ontstond urgentie.” Visie “Een vitale coalitie vraagt ook een duidelijke visie op de toekomst, die mensen motiveert en inspireert om in actie te komen, je hebt pioniers nodig, optimisten met ideeën. Ook burgers die steeds problemen blijven agenderen. Belangrijk ook is dat je rugdek￾king krijgt, zoals burgemeester Aboutaleb die geeft door wekelijks naar de Rotterdamse wijk Carnisse te gaan en tenslotte heb je menskracht, tijd, geld en middelen nodig voor de korte en lange termijn.” Een vitale coalitie is vitaal als alle partijen gelijkwaardig met elkaar samenwerken. Het gaat mis als er eentje de baas gaat spelen, afwezig is of onvoldoende meedoet, waarschuwt Schrijer. In de jaren zeventig en tachtig hebben we gezien dat de overheid dominant werd, met een sterk geloof in de maakbare samenleving. De andere partijen haakten af. Het gaat ook verkeerd als de markt het overneemt. De burger zegt dan: bekijk het maar.” Dominic Schrijer wil de voedselbanken ondersteunen in het smeden van vitale coalities. Hij biedt lokale voedselbanken een praktische, strategische workshop aan met als onderwerpen: waar staan jullie, waar willen jullie naartoe en hoe zou je het spel kunnen optimaliseren. Dominic Schrijer wil voedselbank helpen. Leo op de bank bij Jacobine “Op enig moment stond een bestuurder/ vrijwilliger boos op. Als jullie denken dat jullie het logo dat mijn vader drie jaar geleden heeft gemaakt, kunnen verande￾ren, is de vereniging tot mislukken gedoemd”. Leo Wijnbelt kan in zijn gesprek met Jacobine Geel nog smakelijk vertellen over de roadshows. Hoe heb je dat opgelost, vraagt de dagvoorzitter. “Ik heb een overgangs￾periode voorgesteld.” “Het mooie van de voedselbank is dat het gaat om een burgerinitiatief. Burger voor burger. We zijn neutraal en onafhankelijk. Om die reden is het risicoloos om iets aan ons te geven”, kijkt Leo terug. “Dat voedsel doneren kreeg een extra impuls toen we het begrip voedselveiligheid introduceerden. Registreren, discipline. Van het een op het andere moment was het voor leveranciers risicoloos om aan ons te doneren. Leo Wijnbelt: “We staan voor dubbelslag.” (vervolg op pagina 9) pagina 8 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024

NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 pagina 9 We kregen meer voedsel en konden dus ook meer mensen helpen.” Toekomst Leo heeft nog wel een paar tips voor de toekomst. “De lokale Voedselbanken moeten hun zichtbaarheid vergroten. Ga naar de scholen, ga naar de kerken. Pak je rol in die vitale netwerken. Ik realiseer me natuurlijk heel goed dat de tijd van vrijwilligers daarbij beperkt is. Maar het is wel belangrijk. Daarnaast is het een goed idee om samenwerking met partners te intensiveren. Samen krijg je altijd meer voor elkaar dan alleen.” “Nog steeds zijn er tienduizend mensen die geen of te weinig eten hebben. Bedenk daarbij dat eenderde van onze klanten kinderen zijn. We hebben dus meer aanbod nodig, bovendien zou ik wensen dat het aandeel gezonde voeding uit de schijf van 5 groeit. Tegelijkertijd zie je dat de anti-verspilling campagne succesvol is, waardoor we weer minder gedoneerd krijgen. We staan dus voor een dubbelslag: meer en gezonder.” Diepe buiging “Vanuit management oogpunt kan het helemaal niet wat we met de voedselbank doen”, zegt Leo. “Veertienduizend mensen die zich elke week inzetten om aan 120 duizend mensen eten te geven. Dat is onvoorstelbaar. Ik maak een diepe buiging voor al die mensen.” (vervolg van pagina 8) Boek met anekdotes Uit handen van vice-voorzitter Tom Hillemans ontving Leo een boek met verhalen, anekdotes en foto’s. Om nog eens terug te kijken en te lezen wat er allemaal in vijftien jaar voorzitter￾schap is gebeurd. Een eigen huis, een plek onder de zon Toepasselijker kon het lied van René Froger niet zijn gekozen. De ere-ambassadeur van Voedselban￾ken Nederland was er speciaal voor naar Utrecht gekomen. “Zodra de voedselbank een beroep op me doet, kom ik”, zegt René Froger na afloop. “Mijn betrokkenheid bij de voedselbank begon met het programma ‘Geen cent te makken’. In die zin heb ik mee mogen werken aan het op de kaart zetten van het probleem en het heeft me gegrepen.” Stille armoede is verschrikkelijk. Dat kinderen in armoede leven en honger hebben vind ik sowieso onacceptabel. Het werk van de voedselbank is belangrijk. Ik zeg altijd: de enige bank waar je niet op wilt zitten is de voedselbank.” “Ik ben bang dat armoede niet wordt opgelost. Ik blijf net zo lang betrokken bij de voedselbank als nodig.” Ere-ambassadeur Froger: “Ik kom als er een beroep om me wordt gedaan.” En het bleef nog lang onrustig in Utrecht Het was de eerste keer dat de voedselbank een congres over een specifiek onderwerp organiseerde. Met als titel: ‘Kinderen geen honger meer’. En met succes. Driehonderd bestuurders, donateurs en familieleden van Leo Wijnbelt waren naar Van der Valk in Utrecht afgereisd om interessante verhalen te horen, ervaringen uit te wisselen en na afloop geanimeerd met elkaar te netwerken. pagina 10 NIEUWSBRIEF VOEDSELBANKEN NEDERLAND Jaargang 12, nr. 1, januari 2024 Colofon Deze nieuwsbrief is een uitgave van Voedselbanken Nederland. Redactie: Patrick Reijnen, Wim Weijmans Vormgeving: Walter Luykenaar Met dank aan: bestuursleden Voedselbanken Nederland en vele andere vrijwilligers bij de voedselbanken. © Vereniging Voedselbanken Nederland Meidoornkade 19, 3992 AG Houten E-mail: welkom@voedselbankennederland.nl www.voedselbankennederland.nl voedingsbodem.voedselbankennederland.nl Overname van artikelen in andere publicaties is toegestaan. Vermelding van Nieuwsbrief Voedselbanken Nederland als bron wordt daarbij op prijs gesteld.