Inleiding #

In dit VBN-Beleidsplan 2026 vatten wij het beleid van de Vereniging van Nederlandse Voedselbanken (“VBN”) voor 2026 kort samen.

De basis vormt een Strategiedocument 2026-2030 dat in samenspraak met de leden/voedselbanken is opgesteld en het Jaarplan 2026 van het VBN-bestuur. Beide beleidsstukken zijn in november 2025 door de Algemene Ledenvergadering van VBN vastgesteld.

Wij geven op de website regelmatig inzicht in het realiseren van het beleid, onder andere in de jaarverslagen die wij elk jaar publiceren. Vragen over dit VBN-Beleidsplan 2026 kunnen worden gezonden aan welkom@voedselbankennederland.nl, waarna er contact zal worden opgenomen.

Hoofddoelstellingen VBN-beleid 2026 #

VBN heeft tot doel om de thans 181 VBN-voedselbanken in één of meer gemeentes in Nederland en de tien regionale distributiecentra te ondersteunen bij hun tweeledige taak: het bieden van directe voedselhulp aan degenen die dat nodig hebben en voldoen aan de VBN-criteria én het voorkomen van verspilling van goed voedsel. Daarnaast worden ook persoonlijke hygiëneproducten verstrekt.

Om die taak goed uit te voeren onderneemt VBN onder andere de volgende activiteiten:

• het sluiten van overeenkomsten voor de levering van voedsel, dat anders verspild zou worden, met leveranciers (supermarkten, levensmiddelenbedrijven, boeren, etc.);
• het coördineren en optimaliseren van de logistiek van leden/voedselbanken;
• het onderhouden van contacten met en het geven van voorlichting aan andere betrokkenen (politiek, media, maatschappelijke organisaties en andere geïnteresseerden) en het zoeken naar samenwerking met andere maatschappelijke organisaties die een met VBN vergelijkbaar doel nastreven;
• het zoeken naar financiële steun voor het werk van de bij leden/voedselbanken, want ondanks het feit dat iedereen bij de VBN en bij leden/voedselbanken zonder beloning werkt voor het goede doel, is er geld nodig voor tal van zaken (logistiek, huren panden, gas, water, elektra etc.) en zal er ook een gezonde financiële basis dienen te zijn om het werk – ook bij eventuele calamiteiten – voort te kunnen zetten;
• het opstellen van gezamenlijke regels voor het werk van de voedselbanken (toelatingscriteria voor het geven van een voedselpakket, normen voedselveiligheid, verdeling aangeleverd voedsel, integriteit, vertrouwenspersonen, ICT, etc.);
• het verder ontwikkelen van het Klantenregistratiesysteem;
• het werven van vrijwilligers voor het werk bij de leden/voedselbanken en VBN zelf; en
• voortgaande kennisuitwisseling tussen de voedselbanken.

VBN zal in het jaar 2026 voortbouwen op wat VBN de afgelopen jaren heeft gedaan. Zie
daarvoor de jaarverslagen elders op deze website.

Enkele speerpunten voor 2026 #

Tegengaan voedselverspilling

Het werk van VBN-voedselbanken om voedsel dat anders zou worden verspild te verstrekken aan de degenen die dat nodig hebben én voldoen aan de toelatingscriteria, betekent op zichzelf al een forse inspanning. Elk stuk vlees, elk stuk groente en elk ander voedsel dat niet aan het eind van de houdbaarheidsdatum of om andere redenen wordt vernietigd, maar bij de klanten van leden/voedselbanken terecht komt draagt hieraan bij.

Daarnaast onderneemt VBN nog enkele specifieke activiteiten op dit punt:

• VBN stimuleert initiatieven om voedselverspilling tegen te gaan. Zo zijn de Groente- en Fruitbrigade opgericht die partijen groente en fruit opspoort die bedrijven niet meer kunnen gebruiken maar VBN-voedselbanken nog wel. VBN ondersteunt ook actief het werk van de Stichting Manna, die eenzelfde doel nastreeft. De steeds succesvollere landelijke appelpluk zal in 2026 worden herhaald.
• VBN werkt samen met Stichting Voedselvangnet, die met behulp van overheidssubsidies gezond voedsel aankoopt ten behoeve van de klanten van de VBN-voedselbanken.
• VBN verdiept het project: ”Onder de radar” dat proactief personen in de samenleving bereikt die wèl in aanmerking komen voor voedselondersteuning, maar nog niet de weg naar de voedselbank hebben gevonden.
• Verdere stappen worden gezet naar verwezenlijking van het project “Social Food” dat ziet op de bewerking van anders verspilde voedselstromen.

Voedselhulp aan degenen die dit nodig hebben

De leden/voedselbanken verstrekken op jaarbasis voedsel aan ruim 140.000 in Nederland wonende mensen. Volgens de statistieken van het CBS zijn (nog veel te) veel mensen in ons land die onder de armoedegrens leven. Er is dus nog een wereld te winnen, daargelaten of die mensen allemaal een voedselpakket nodig hebben. Hoewel voedselproducenten inmiddels meer smart produceren en er daardoor aanzienlijk minder voedsel uit verspillingstromen voorhanden is, is er nog steeds wel voedsel beschikbaar dat nu nog wordt verspild. Met initiatieven als Social Food wil VBN dit nog verder bevorderen

VBN blijft werken aan

• verbetering van de landelijke logistiek.
De leden/voedselbanken zijn ontstaan uit initiatieven op plaatselijk niveau. Pas sinds het oprichten van VBN in 2013 is er structurele aandacht gekomen voor verbetering van de organisatie van de goederenstromen op regionaal en landelijk niveau. In 2026 zal VBN energie blijven steken in een effectievere organisatie van deze logistiek;
• verdere professionalisering van de ICT.
VBN zal hierbij ook het gebruik van AI nader onderzoeken in het teken van het creëren van een gezamenlijk voorraadbeheersysteem op regionaal niveau en van volop aandacht geven aan het centrale Klantenregistratiesysteem, waarbij nadrukkelijk de privacy in het oog zal worden gehouden overeenkomstig de Europese regeling (AVG); ook onze digitale veiligheid krijgt extra aandacht.
• werving van vrijwilligers.
Bij de gezamenlijke voedselbanken, de tien distributiecentra en VBN zetten over ongeveer 14.000 vrijwilligers zich dagelijks in om het allemaal mogelijk te maken. VBN zal zich ook in 2026 blijven inspannen om vrijwilligers te werven voor kernposities en om de opleiding van onze vrijwilligers te bevorderen; en
• verduurzaming van de operaties.
Hoewel ons werk op zich al een positieve invloed heeft op de draagkracht van onze planeet – wij verminderen door ons werk de verspilling van voedsel en daarmee het storten of verbranden van etensresten – willen wij de komende jaren onze eigen operaties verder verduurzamen. Het betreft dan vooral het transport en de huisvesting. Wij hebben de ambitie om dat vervoer de komende jaren te verduurzamen: enerzijds door slimmere logistiek en anderzijds door het transport milieuvriendelijker (elektrisch) te maken. Wat betreft de verduurzaming van de huisvesting van onze voedselbanken en distributiecentrums, hebben wij een ondersteuningsreserve ingericht voor VBN-voedselbanken om maatregelen in te voeren die het energiegebruik beperken (zonnepanelen, ledverlichting e.d.).
Tot slot

VBN verwacht dat de in eerdere Beleidsplannen neergelegde activiteiten ook in 2026 onverminderd veel aandacht zullen vragen en dus onverkort van toepassing zullen blijven. Het VBN-bestuur bestaat nu uit 12 personen waarbij recent de specifieke portefeuilles: Klanten. Vrijwilligers en Coördinatie voedselbankondersteuning zijn ingericht. De bestuurlijke verantwoordelijkheid kan daarmee gedragen worden. Elk jaar doet het bestuur een Zelfevaluatie, dat zal in 2026 ook het geval zijn.

VBN-bestuursleden ontvangen, net als alle andere bij VBN betrokken vrijwilligers, geen beloning waarmee VBN en de leden/voedselbanken óók in 2026 een unieke organisatie blijven in het maatschappelijke veld.

De maatschappij verandert snel, dus zo nodig zal VBN, gestaafd door haar Algemene Ledenvergadering, tussentijds met een actualisering van dit Beleidsplan 2026 komen.

Houten, december 2025